الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
370
تفسير مجمع البيان (فارسى)
هميشه بوده و براى ابد خواهد بود ، و صمد آنست كه براى او جوفى نيست و صمد آنست كه نميخورد و نمىآشامد ، و صمد آنست كه نميخوابد . و ميگويم البته در اين سه معنى خداى سبحان زنده و حىّ چنانى است كه نيازمند بطعام و شراب و خواب نيست . حضرت باقر ( ع ) فرمود ، و صمد سيد مطاع چنانست كه فوق او آمر و و ناهى نيست گويد : و محمد بن حنفيّه ميگويد ، صمد قائم بذات خود و بينياز از غير اوست ، و غير او گويد : صمد آنست كه منزّه از كون و فساد باشد و صمد آنست كه توصيف بنظائر و امثال نشود گويد : و از على بن الحسين زين العابدين ( ع ) از صمد پرسيدند ، پس فرمود صمد آنست كه شريكى براى او نيست و او را حفظ چيزى خسته نميكند ، و چيزى از او فوت نميشود . و ابو البخترى وهب بن قرشى گويد زين العابدين على ( ع ) گويد : صمد آنست كه هر گاه اراده چيزى كند اينكه بگويد باش ، پس مىباشد و صمد آنست كه ايجاد اشياء نموده پس خلق كرد اضداد و اصناف و اشكال و ازواج را و تنهاست بيكتايى بدون ضدّ و شكل و مثل و ند و بدون نظير است . وهب بن وهب گويد : حديث كرد مرا جعفر بن محمد ( ص ) از پدرش على ابن الحسين ( ع ) كه اهل بصره نوشتند بحسين بن على ( ع ) و از صمد پرسيدند ، پس آن حضرت ( ع ) نوشت : بسم اللَّه الرحمن الرحيم امّا بعد پس در قرآن خوض و مجادله نكنيد و در قرآن بدون علم سخن نگوئيد پس شنيدم از جدّم رسول خدا ( ص ) ميفرمود كسى كه در قرآن بدون علم سخنى بگويد پس جايگاهش در آتش خواهد بود ، و اينكه خداوند سبحان تفسير فرمود صمد را فرمود ، لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ .